การสร้าง ไล่โทนสี (Gradient) ที่พิมพ์ออกมา ได้เนียน ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ — ต้องอาศัยการเตรียมไฟล์และการตั้งค่าพิมพ์ที่ถูกต้อง บทความนี้สรุปเทคนิคสำคัญที่ใช้ได้จริงทั้งงานดิจิทัลและงานออฟเซต/ดิจิทัลพรินท์
1. เข้าใจพื้นฐาน: RGB vs CMYK
หน้าจอใช้ RGB แต่เครื่องพิมพ์ใช้ CMYK — ก่อนส่งพิมพ์ให้แปลงเป็น CMYK และตรวจดูความเปรียบต่างของสี (gamut) เพื่อหลีกเลี่ยงสีเพี้ยน
2. ปรับระดับความละเอียด (Resolution)
ใช้งานที่ความละเอียดสูงอย่างน้อย 300 dpi สำหรับงานพิมพ์ขนาดจริง การใช้ไฟล์ความละเอียดต่ำจะทำให้เกิด banding และพิมพ์ไม่เนียน
3. แก้ banding ด้วยเทคนิค Dithering / Add Noise
ถ้าพบ banding ให้ลองใส่ grain / noise เล็กๆ (1–2% opacity) บนไล่โทนสี หรือใช้ฟังก์ชัน dither ในซอฟต์แวร์ เพื่อกระจายการเปลี่ยนสีให้เนียนขึ้น
4. ใช้ Gradient ที่เป็นเวกเตอร์เมื่อเป็นไปได้
Gradient เวกเตอร์ (ใน Illustrator/EPs) มักให้การไล่เฉดที่ดีกว่าในงานพิมพ์ และไม่สูญเสียรายละเอียดเมื่อปรับขนาด
5. แยกเลเยอร์สีพิเศษ (Spot Colors) สำหรับเฉพาะกรณี
ถ้าต้องการโทนสีเฉพาะ (เช่น โลโก้ที่ต้องแม่นยำ) ให้พิจารณาใช้ Spot Color ร่วมกับ CMYK หรือใช้การพิมพ์增色 (Varnish/Overprint) แต่ตรวจสอบการทับซ้อนก่อนพิมพ์
6. ตั้งค่าโปรไฟล์สีและ RIP ที่เหมาะสม
ใช้โปรไฟล์ ICC ที่สอดคล้องกับเครื่องพิมพ์และกระดาษ ถ้าเป็นงานพิมพ์เชิงอุตสาหกรรม ให้ตั้งค่า RIP ให้รองรับการจัดการ 16-bit gradients เพื่อลด banding
7. เทคนิคการเตรียมไฟล์ที่แนะนำ
- ทำงานใน 16-bit/channel เมื่อเป็นไปได้ เพื่อความราบรื่นของไล่เฉด
- เพิ่มแถบ transitional buffer (สีตรงกลางเล็กน้อย) เพื่อช่วยลดความต่างที่เด่นชัด
- Semi-transparent overlays ช่วยซ่อน banding บางรูปแบบ
- แปลงฟอนต์เป็นเส้น (outlines) และฝังภาพ (embed) ก่อนส่งไฟล์
8. ทดสอบตัวอย่างก่อนพิมพ์จริง
ทำ proof หรือปริ้นตัวอย่างด้วยเครื่องเดียวกับที่จะใช้พิมพ์จริงเพื่อตรวจ banding, color shift, และ texture
ตัวอย่างการตั้งค่าใน Photoshop / Illustrator
/* Photoshop:
- Image > Mode > CMYK Color
- Image > Mode > 16 Bits/Channel
- Filter > Noise > Add Noise (Amount 1-2%, Distribution: Gaussian, Monochromatic)
- Export: File > Save As > TIFF (LZW) or PSD (embed color profile)
Illustrator:
- Create gradient as vector
- Use Mesh or Gradient Mesh for complex transitions
- File > Save As > PDF/X-4 (embed fonts, embed ICC profile)
สรุป
เพื่อให้การไล่โทนสี พิมพ์ได้เนียน ควรทำงานในโหมด CMYK (หรือแปลงก่อนส่งพิมพ์), ใช้ความละเอียดสูง, เพิ่ม noise เล็กน้อยเมื่อต้องการ, ใช้โปรไฟล์สีและ RIP ที่ถูกต้อง และทดสอบ proof ก่อนพิมพ์จริง — เทคนิคเหล่านี้ช่วยลด banding และให้ผลงานพิมพ์ออกมาดูสวยเป็นมืออาชีพ
